Ecz. Onur Aykanat

3 Harfli Marketler  > Eczaneler olduk

Yıllardır "31.000 eczane, Türkiye'nin her köşesindeyiz, biz bir gücüz" derdik. Bugün bu cümleyi söylerken içimde eskisi kadar rahat değilim açıkçası. Çünkü karşımızda artık çok daha büyük, çok daha hızlı hareket eden bir güç var: 3 harfli marketler.

Rakamlar Ne Diyor?

A101'in 13.000, BİM'in 12.000, ŞOK'un 11.000 mağazası var — sadece bu üç zincir 36.000 satış noktasına ulaşıyor. Gross Marketler, Tarım Kredi, Migros Grubu ve CarrefourSA'yı da eklediğinizde modern zincir market ağı Türkiye'de 45.000'e yakın noktaya yayılmış durumda. Bu, ülkenin neredeyse her ilçesinde, her mahallesinde bir market kapısı demek.

Ciro tablosu daha da çarpıcı: BİM yaklaşık 480 milyar TL, Migros 300 milyar TL, ŞOK 200 milyar TL, CarrefourSA 50 milyar TL ciro yapıyor. İlk dört zincirin toplamı 1 trilyon TL'ye yaklaşıyor. Günlük mağaza cirosu BİM'de 200-400 bin TL, Migros'un büyük formatlarında (5M) 1-3 milyon TL'ye kadar çıkabiliyor. Bu ölçek, bu zincirlerin üreticiyle pazarlık masasına oturduğunda nasıl bir güçle oturduğunu açıkça gösteriyor.

Peki Bizim Sattığımız Ürünlere Ne Oldu?

Kozmetik, kişisel bakım, ağız ve diş sağlığı ürünleri, bebek maması, anne-bebek ürünleri, vitaminler... Bunlar yıllardır eczanelerin güvenle sattığı, hastaların bizden almaya alıştığı ürünlerdi. Türkiye'de kozmetik ve kişisel bakım pazarı 22-25 milyar TL büyüklüğe ulaştı ve her yıl ortalama %10 büyüyor. Bebek maması kategorisi ise 2014'te 211 milyon TL'den günümüzde yaklaşık 1,5 milyar TL'ye çıkmış durumda, yıllar içinde inanılmaz bir büyüme. Bu büyüyen pastanın artan bir dilimini artık market raflarında görüyoruz, eczane raflarında değil.

Neden? Çünkü bu zincirler ürünleri doğrudan üreticiden alıyor, firmalar onlara özel iskonto uyguluyor, Türkiye'nin her noktasına yayılmış satış ağlarıyla devasa hacimlerde alım yapıyorlar. Bizim eczane olarak alabildiğimiz fiyatın çok altında bir maliyetle, raflarına koyup bizim alış fiyatımızın bile altında satabiliyorlar. Halkın %65'inin asgari ücret ve altı gelir düzeyinde olduğu bir ülkede, fiyat farkı gördüğünde tüketicinin nereye yöneleceğini tahmin etmek zor değil.

E-Ticaret Tarafı da Aynı Hikâye, Ama Daha Tehlikeli

E-ticaret kanallarında durum benzer, ama bir fark var: orijinallik garantisi yok. Bu kanallarda çok daha uygun fiyata ürün bulmak mümkün ama bu ürünlerin bir kısmı sahte, bir kısmı tahşiş edilmiş — yani son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin yeniden paketlenip satışa sunulması anlamına geliyor. Burada sağlıkla oynamak kaçınılmaz hale geliyor. Hasta bunu fark etse bile şikâyet edecek bir merci bulmakta zorlanıyor. Ucuz ürün, doğru ürün anlamına gelmiyor, bunu en çok bilmesi gereken biziz, ve hastalarımıza da anlatmamız gereken biziz.

Biz Ne Yapabiliriz?

"Artık satamıyoruz" deyip vazgeçmek bir çözüm değil. Soru şu: nereye kadar, kaç üründen vazgeçebiliriz? Bence yapmamız gerekenler birkaç başlıkta toplanıyor:

  1. Meslek örgütlerimize çağrı: TEB ve eczacı odalarımızın, firmalarla görüşme masasına oturup market kanalına uygulanan iskonto ve alım şartlarının eczane kanalına da yansıtılmasını talep etmesi gerekiyor. Aynı ürünü satıyorsak, alım koşullarımız da makul bir aralıkta olmalı. Bu, tek bir eczacının değil, örgütlü bir gücün yapabileceği bir mücadele.
  2. Doğru kanaldan, orijinal kaynaktan tedarik: Mümkün olduğunca ürünü direkt firmasından veya güvenilir distribütörden temin ederek, market kanalıyla rekabet edebilecek fiyat seviyesine yaklaşmamız gerekiyor. Halk bunu gördüğünde "eczane pahalı" imajı kırılmaya başlar.
  3. Fiyat şeffaflığı: Hastalarımıza, elimizdeki ürünün neden güvenilir olduğunu, orijinalliğinin garantili olduğunu anlatmaktan çekinmemeliyiz. Fiyat farkının bazen güvenlik farkı olduğunu söylemek bizim görevimiz.
  4. Ürün çeşitliliğini korumak: Vazgeçmeden önce, hangi ürün gruplarında gerçekten rekabet edebileceğimizi, hangilerinde farklılaşmamız gerektiğini netleştirmemiz gerekiyor.
  5. Hastayı bilgilendirme rolümüzü güçlendirmek: Market bir ürünü satar, biz bir ürünü önerip takip ederiz. Bu farkı her fırsatta hatırlatmalıyız — özellikle bebek maması ve vitamin gibi sağlığı doğrudan etkileyen ürünlerde.

Sonuç Olarak

Türkiye'de perakende artık 45.000'e yakın mağaza, 1 trilyon TL'ye yaklaşan ciro ve milyonlarca günlük müşteriyle devasa bir güç haline geldi. Bu yapıyı görmezden gelemeyiz, ama bu yapının karşısında pasif kalmak da bir seçenek değil. Eczaneler güvenli sağlık noktalarıdır. Sağlık adına yıllardır her şeyi sattık, satmaya devam edeceğiz. Ama bunu yaparken hem örgütlerimizden hem kendimizden daha fazla mücadele beklemek gerekiyor. Rekabet büyük, evet ama bizim de büyük bir avantajımız var: hastanın güveni. Bu güveni doğru kullanırsak, pazardaki hakimiyetimizi yeniden kazanabiliriz.

Güzel ve sağlıklı günler dileğiyle…

Kaynaklar: Türkiye kozmetik sektörü verileri (2025); Anadolu Ajansı, Ticaret Bakanlığı Kozmetik Sektör Raporu; Ekonomist Dergisi, bebek ekonomisi verileri; sektörel market/ciro verileri (2024-2025).

 



Dosya

Özgür Köşe

Dünyada Eczacılık

Sektörel Bakış

Çepeçevre

Kültür Sanat