Son Türk Farmakopesi-2017

Ecz. Ahmet Nezihi Pekcan yazdı...

Son güncelleme: 14-08-2018

Dünyada ilk Standardın 1502’de ilanı ile başlatılan süreç, ülkemizde ise 1818 de İstanbul’da ilk Farmakope’nin yayımlanması ile başlamıştır. Günümüzde dünya çapında 49 farmakope bulunmaktadır. Bu farmakopeler arasında kullanılan yöntemler, teknolojiler, monograflar ve içerik bakımından farklılıklar bulunmaktadır. Bu çeşitlilik, ulusal ve bölgesel ihtiyaçlardan kaynaklanan farklılıklardan dolayı ortaya çıkmaktadır. Günümüzdeki farmakopelerde gözlenen farlılıklara rağmen, tüm farmakopelerde değişmeyen nokta ise yasal otorite tarafından onaylanmış olmalarıdır. Farmakopeler; küreselleşmeden kaynaklanan ilaçta sahtecilik gibi olumsuz gelişmelerden hastaları ve toplumu korumakta oldukça önemli bir rol oynarlar. Farmakopeler, geçerli oldukları ülkelerde yasa statüsünde olduğundan hukuki değeri bulunmaktadır. Aynı zamanda Farmakopeler, tıbbi ürünlerin kalitesini belirlemek için oluşturduğu ve halkın erişimine açtığı standartlarla toplum sağlığını korumaktadırlar. Gelişen teknolojiler yeni ve daha hassas kalite kontrol yöntemlerinin kullanımını gerektirdiğinden farmakope yazımı canlı bir süreçtir. Bu nedenle farmakopelerde yer alan monograflar sürekli olarak yenilenmektedir.

Türk Farmakope tarihine majistral formüller açısından bakıldığında; Cumhuriyet tarihimizin ilk farmakopesi olan 1930 Türk Farmakopesi’nde 208 adet majistral formülasyon bulunmaktadır. 1930 farmakopesinde yer alan majistraller formülasyon şekli olarak incelendiğinde 15 adet merhem, 39 adet tentür, 24 adet şurup, 12 adet çözelti, 5 adet tablet, 29 adet ekstre, 10 adet yağ ve esans formülasyonu, 5 adet yakı ve diğer formülasyonlar şeklinde ayrılmaktadır. 1940 kodeksine ek olarak 39 adet yeni majistral formülasyon monografı eklenmiştir. 1948 farmakopesine 8 adet yeni majistral monografı eklenerek bu gelişim devam etmiştir. 1954 farmakopesi 1948 farmakopesinin değiştirilmemiş 2. baskısı olduğu için aralarında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Cumhuriyet tarihimizin ilk farmakopesi olan 1930 farmakopesinden 1954 farmakopesine kadar olan süreçte majistral formülasyon sayısı artarak devam etmiştir. Ancak sonrasında fabrika üretimi olan müstahzar ürünler gelişmiş üretim teknolojileri nedeni ile hızlı ve standart üretim sağlayarak yaygınlaşmış oldukları için 1974 farmakopesinde majistral ürün monograf sayısı azalmıştır. 1974 farmakopesinde 25 adet majistral formülasyon monografı bulunmaktadır. Türk Farmakopesi monograf içeriğinde majistral formül hazırlanması, bileşenleri, özellikleri, saklama koşulları, etki ve kullanılışı gibi başlıklar bulunmaktadır. Türk Farmakopesi-2017 toplam 6 ciltten oluşmaktadır. Cilt 1 ve 2’de Genel Monograflar yer almaktadır. Cilt 3, 4’ ve 5’te Özel Monograflar yer almaktadır. Cilt 6 Majistral Ürünler için ayrılmıştır. 6. Ciltte Majistral Ürünlerle ilgili birçok bilginin yanısıra toplam 240 adet majistral formül yer almaktadır.

Değerli Meslektaşlarım;

1974 yılında yayımlanan Türk Farmakopesinden sonra 2015 yılında çalışmalarına başlanan ve 2017 de basımı gerçekleşen son Türk Farmakopesinde sayıları 300 ü bulan ülkemizin çok değerli bilim insanlarının emeği bulunmaktadır. Bu vesile ile başta Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanı Dr. Hakkı GÜRSÖZ olmak üzere bu çalışmada yer alan değerli hocalarımıza ve emeği geçen herkese Eczacının Sesi Ailesi adına sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum.

2017 Türk Farmakopesi yazımında büyük emeği olan, Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Gülhane Eczacılık Fakültesinin değerli hocalarından Prof. Yalçın ÖZKAN’ın kaleminden Türk Farmakopesinin tarihi sürecini sizlerle paylaşmaktayım.

 

   

 
 

TÜRK FARMAKOPESİ-2017

Yalçın ÖZKAN

Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Gülhane Eczacılık Fakültesi, Ankara.

elmek:yalcin.ozkan@sbu.edu.tr

 

 

ÖN BİLGİ

Türk Tarihi standart uygulamalar içinde hareket edebilmek adına çok önemli yasal kaynak dokümanlar oluşturmuştur. Özellikle sağlık alanındaki uygulamalara ait hazırlanan Standartlar ve Farmakopeler dünya tarihinde öncü çalışmalar içinde yer almaktadır. 1502’de Dünyanın bilinen ilk standardıyla başlayan örneklerimizin 2018 yılında basımı tamamlanan Türk Farmakopesi-2017 ile ulaştığı yer ve gelişmeler tarihte yerini en etkin şekilde almıştır.

GİRİŞ

İlaç, Eczacılık, Tıbbi Cihazlar ve Kozmetik alanlarında yapılan çalışmalar sırasında bilimsel yasal kaynak dokümanlardan en önemlisi Farmakope adıyla yayımlanan dokümanlardır. Farmakope teriminin Latincedeki karşılığı Pharmakon (ilaç) ve Poiein (Hazırlama) olarak bilinmektedir.

Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan İlaç ve Eczacılık Terimleri Sözlüğü’nde, Kodeks terimi “İlaç etken ve yardımcı maddelerin formülleri, tanıma ve saflık testleri, hazırlanışları, kullanılışları, kullanılış doz sınırları ve dozaj şekilleri ile ilgili bilgi ve uygulama yöntemlerinin sistemli olarak yer aldığı resmî onaylı başvuru kaynağı”,Farmakope terimi ise “İlaç üretiminde kullanılan etken ve tüm yardımcı maddelerin özellikleriyle bunların nitel ve nicel analiz yöntemlerinin yer aldığı, yasal ve bilimsel olarak uyulması gereken ulusal ve uluslararası kuralları ve yöntemleri içeren resmî kitap şeklinde tanımlanmıştır (1,2). Dünya Sağlık Kurumu (WHO) Dünyada 46 ülkede ve Avrupa Birliği Afrika Kıtası (Afrika ve Afrika Bitki Farmakopesi) ve WHO yapısında olmak üzere toplam 49 ayrı Farmakopenin etkin olarak kullanılmaya devam ettiğini belirtmektedir (19).

 

KANUNNAMEİ-İHTİSABI-BURSA

Türk Tarihi içinde bilimsel yasal kaynak dokümanlara her dönemde büyük önem verilmiştir. İlk ve en önemli doküman olarak Dünya tarihine geçen orijinal metni İstanbtul Topkapı Müzesi Revan Kütüphanesi’nde bulunan “Kanunname-i İhtisab-ı Bursa” Sultan II. Bayezid Han tarafından 1502 yılında ferman olarak hazırlanmıştır. Bu belgede miktar, ağırlık, boyut ve ambalaj özellikleri ile bazı tekstil, gıda ürünleri, bitkisel ürünler ve tuz gibi çeşitli maddelerin standartları belirlenmiştir. Türk Stadartları Enstitüsü tarafından orijinal metin ve boyutlar korunarak standart yeniden basılarak yayımlanmıştır. Bu eserin kapak, ferman emri mührü ve yayımlanan fermanlara ait örnekler Şekil-1’ dedir (4).

 

Şekil-1: Kanunname-i İhtisab-ı Bursa Dokümanı örnek sayfaları.

 

TÜRKİYE’DE KODEKS/ KAYNAKLAR

Osmanlı İmparatorluğu Döneminde 6 adet Kodeks ve

eş değeri doküman ile 8 adet kitabın yayımlandığı bilinmektedir.

 

1.Pharmacopoeia Geniki (Genel Farmakope):

 

Türkiye’deki ilk basılı Kodeksin Osmanlı İmparatorluğu Döneminde 1818 yılında Farmakopii Genike (Genel Farmakope) adıyla İstanbul’da yayımlandığı bilinmektedir. Kitap 1818 yılında toplam 266 sayfa, iki bölümde 214 monograf içerecek şekilde İstanbul’da basılmıştır. Kitabın iç kapağında adı “Nea Farmakopiia” (Yeni Farmakope) ve yazarını belirten (Teselyalı Dr. Diyonisou Pirrou) Delta (Δ) (Diyonisou), Pi (Π) (Pirrou) ve Theta (Θ) (Thettalos) simgeleri vardır (Şekil-2). Kitabın 1. sayfası örneği ile İkinci bölüm başındaki sabun bölümünü içeren örnek Şekil-3) dedir.

Kitap dizin ve sonunda ilaç hazırlanmasında kullanılan alet ve aygıtlara ait şekilleri içeren bir tablo içermektedir. Bu tablo örneği (Şekil-4) dedir (20-24).

Şekil- 2: Pharmacopoeia Geniki (Genel Farmakope) kapak ve iç sayfa örneği.

 

Şekil-3: Pharmacopoeia Geniki (Genel Farmakope) 1. sayfa ve 2. Bölüm örnek sayfaları.

 

Şekil-4: Pharmacopoeia Geniki (Genel Farmakope) kitabının sonundaki ilaç hazırlanmasında kullanılan alet ve aygıtlara ait şekilleri içeren tablo.

 

2. Pharmacopeia Castrensis Ottomana/Pharmacopee Militaire Ottomane (Osmanlı Askeri Farmakopesi):

Osmanlı Askeri Tıp ve Eczacılık Okulu Müdürü Dr. Karl Ambros (Charles Ambroise) Bernard tarafından Avusturya Askeri Kodeksinden çevrilerek uyarlanan farmakopenin Latince ve Franszıca yazıldığı dipnotların İtalyanca verildiği, madde isimlerinin Latin karakterleri ile Türkçe gösterildiği bilinmektedir (Şekil-5). Kullanım yönergesi İtalyanca hazırlanmıştır. Eser 4

Şekil-5: Dr. Karl Ambros (Charles Ambroise) Bernard’ın resmi ve Pharmacopeia Castrensis Ottomana/Pharmacopee Militaire Ottomane (Osmanlı Askeri Farmakopesi) kapak sayfası.

 

3. Vade Mecum Tascabile di Materia Medica e Farmaceutica:

Osmanlı İmparatorluğu dönemindeDr. Gio. Spagnolo tarafından yazılmış ve 1859 yılında İstanbul’da “Vade Mecum Tascabile di Materia Medica e Farmaceutica” adıyla basılmıştır. Eser 208 sayfa ve İtalyancadır (Şekil-6) (20-24)

Şekil-6: Vade Mecum Tascabile di Materia Medica e Farmaceutica’nın kapak sayfası örneği.

4. Dustur’ul Edviye:

Dustur’ul Edviye Osmanlı İmparatorluğu Döneminde Dr. Hüseyin Sabri tarafından Fransız Farmakopesi-1866’dan Osmanlı Türkçesiyle çeviri yapılarak 544 sayfa olarak hazırlanan doküman 1874 yılında İstanbul’da basılmıştır (Şekil-7) (20-24).

Şekil-7: Dustur’ul Edviye’nin Kapak Sayfası Örneği.

5. Annuaire Oriental de Medecine et de Pharmacie:

Annuaire Oriental de Medecine et de Pharmacie, Osmanlı İmparatorluğu Döneminde Pierre Apery tarafından yazılan doküman 1892 yılında İstanbul’da Fransızca, üç bölüm ve 440 sayfa olarak basılmıştır (Şekil-8) (20-24).

Şekil-8: Annuaire Oriental de Medecine et de Pharmacie’nin kapak sayfası örneği.

6. Guide Complet pour les Pharmaciens Civils et Militaires:

Guide Complet pour les Pharmaciens Civils et Militaires, Osmanlı İmparatorluğu Döneminde Askeri Müfettiş olan Mehmet Süleyman tarafından Osmanlı Türkçesiyle 224 sayfa olarak hazırlanarak 1912 yılında basılmıştır (Şekil-9) (20-24).

Şekil-9: Guide Complet pour les Pharmaciens Civils et Militaires kapak sayfası örneği.

Yukarıdaki kaynak dokümanlar Türk Eczacıları tarafından kullanılan önemli kaynak kitaplar şunlardır. Formularie Clinique du Praticien (Dr.Courtois-Suffit ve L.Lafay, 1905), Guide Formulaire de Therapeutique Generale et Speciale (Dr. V Herzen, 1909), Nouveau Formulaire Magistral (A.Bouchardat ve G.Bouchardat, 1909), L’Officine-Reportoire General de Pharmacie Pratique (Dorvault, 1910), Formulaire Consultations Medicales et Chirurgicales (G.Lemoine ve E.Gerard, 1913), Codex Medicamentarius Gallicus-(Pharmacopoee Francaise, 1920), Formulaire Astier-Vade Mecum de Medecine Pratique (Vigot Freres, 1925) (20-24).

 

CUMHURİYET DÖNEMİ KODEKS/FARMAKOPELER

Türkiye Cumhuriyeti’nin 29 Ekim 1923 de kurulmasından üç yıl sonra 17 Mart 1926 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 767 sayılı Türk Kodeksi Hakkında Kanun hazırlanmıştır. Cumhuriyet Dönemi Kodeks ve Farmakopeler şunlardır.

1.Türk Kodeksi 1930:

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk resmi Farmakopesidir. 04 Şubat 1929 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk (Reisicumhur), İsmet İnönü (Başvekil) ve Dr. Refik (Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekili) imzalı üçlü kararname ile Türk Kodeksi adıyla 1930 yılında 03 Mart 1926 tarihli 767 sayılı Kanun kapsamında oluşturulan Kodeks Komisyonu tarafından 605 sayfa olarak hazırlanarak İstanbul’da yayımlanmıştır (Şekil-10). Kodeks 659 monograf içerir (Şekil-11) (14).

 (Yalçın Özkan Derlemi)

Şekil-10: Türk Kodeksi 1930’un Kararname ve Hazırlayan Komisyon Üyelerinin Teslim Tutanağı sayfaları.

(Yalçın Özkan Derlemi)

Şekil-11: Türk Kodeksi 1930’un Genel kurallar ve potasyum permanganat monografına ait örnek sayfalar.

 

2.Türk Kodeksi 1940:

Türk Kodeksi 1940 Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci farmakopesidir. Türk Kodeksi 1930’un gözden geçirilmiş baskısı olarak İstanbul’da yayımlanmıştır. Kodeks 837 sayfadır ve 1930 Türk Kodeksine 71 yeni monograf eklenmiştir (Şekil-12) (15).

(Yalçın Özkan Derlemi)

Şekil-12: Türk Kodeksi 1940’ın ilk, mazbata ve Hazırlayan Komisyon Üyelerinin Teslim Tutanağı sayfaları.

3.Türk Kodeksi 1948:

Türk Kodeksi 1948 Türkiye Cumhuriyeti’nin üçüncü farmakopesidir. Türk Kodeksi 1940’ın gözden geçirilmiş ekli ikinci baskısı olarak İstanbul’da yayımlanmıştır. Kodeks 955 (Şekil-13) (16).

(Yalçın Özkan Derlemi)

Şekil-13: Türk Kodeksi 1948’in ilk ve Hazırlayan Komisyon Üyelerinin Teslim Tutanağı sayfaları.

 

4.Türk Kodeksi 1954:

Türk Kodeksi 1954 Türkiye Cumhuriyeti’nin dördüncü farmakopesidir. 1940 kodeksinin ilaveli ikinci baskısı olarak yayımlanan 1948 kodeksinin aynısı olup üçüncü baskı olarak 1954 yılında yayımlanmıştır (Şekil-14) (17).

 

(Yalçın Özkan Derlemi)

Şekil-14: Türk Kodeksi 1954’ün ilk ve karar sayfaları.

 

5.Türk Farmakopesi 1974:

Türk Kodeksi adı yerine bu dokümanda ilk kez Türk Farmakopesi adı yer almıştır. Farmakope 947 sayfa ve 617 monograf ile 57 ek içermektedir (Şekil-15) (18).

(Yalçın Özkan Derlemi)

Şekil-15: Türk Farmakopesi 1974’ün ilk ve Teslim Tutanağı sayfaları.

6.Türk Farmakopesi-I, Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu 2004:

T.C. Bakanlar Kurulu tarafından 06 Eylül 1993 tarihinde 11 Mart 1993 tarihli ve 3887 sayılı Kanunla uygun bulunan “Bir Avrupa Farmakopesi Geliştirilmesine Dair Sözleşme” nin onaylanmış ve Avrupa Farmakopesi Komisyonuna Üyeliğimiz kararlaştırılmış ve 10 Ekim 1993 tarhli 21724 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. “Bir Avrupa Farmakopesinin Geliştirilmesine Dair Sözleşme (1993)”den gelen yükümlülük doğrultusunda, “Genel Bölümler ve Reaktifler”i kapsayan “TÜRK FARMAKOPESİ I- Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu 2004” Avrupa Farmakopesi 5.0 sürümü esas alınarak hazırlanmış (7), Farmakopenin eşdeğer şekilde Türkçe uyum çalışması yapılmıştır. Tam ve etkin bir şekilde anlaşılabilirliğinin sağlanabilmesi amacıyla sadece çeviri çalışması yapılmadığı için doküman isminde “Adaptasyon” terimi kullanılmıştır (6).

 

(Yalçın Özkan Derlemi)

Şekil-16: Türk Farmakopesi-I Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu 2004.

7.Türk Farmakopesi-II, Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu 2016:

Türk Farmakopesi-II, Avurupa Farmakopesi Adaptasyonu 2016; 3 cilt olarak basılmıştır. 1967 adet monograf içerir ve 3676 sayfadan oluşmuştur.

 

 

(Yalçın Özkan Derlemi)

Şekil-17: Türk Farmakopesi-II Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu2016.

8.Türk Farmakopesi-2017:

Türk Farmakopesi-2017 toplam 6 ciltten oluşmaktadır. Cilt 1 ve 2’de Genel Monograflar yer almaktadır. Cilt 3, 4’ ve 5’te Özel Monograflar yer almaktadır. Cilt 6 Majistral Ürünler için ayrılmıştır. 6. Ciltte Majistral Ürünlerle ilgili birçok bilginin yanısıra toplam 240 adet majistral formül yer almaktadır.

 

(Yalçın Özkan Derlemi)

 

Şekil-18: Türk Farmakopesi-2017, 2018.

 

SONUÇ

Dünya Farmakopelerinden; Amerikan Farmakopesi 1820, Avrupa Farmakopesi 1969, Uluslararası Farmakope (WHO)1950, İngiliz Farmakopesi 1864, Rus Farmakopesi 1778, Polonya Farmakopesi 1817, Kore Farmakopesi 1958, Japon Farmakopesi 1886, Hint Farmakopesi 1960, Macar Farmakopesi 1871, Alman Farmakopesi 1872, Çin Farmakopesi 1953, Arjantin Farmakopesi 1893 yıllarında ilk kez yayımlanmıştır (8-13).

Dünyada ilk sandardın Sultan Beyazıd Han tarafından 1502 yılında ilanı ile başlayan süreçte 1818 de İstanbul’da ilk Farmakope’nin yayımlanması ve ilk kez 1930 yılında başlayan çalışmalarla Farmakope/Kodeks ve sayısız önemli kaynak doküman geliştiren Türk Tarihinin ilerleyen süreçte Türk Dünyasına ve Farmakope çalışmalarına önemli çalışmalarla büyük katkılar sağlanacaktır.

 

KAYNAKLAR

1.     İlaç ve Eczacılık Terimleri Sözlüğü, 1. Baskı, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Dil Kurumu Yayınları No:1121, Ankara, 2014.

2.     İlaç ve Eczacılık Terimleri Sözlüğü, Gözden geçirilmiş 2. Baskı, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Dil Kurumu Yayınları No:1121, Terim Sözlükleri Dizisi:7, Ankara, 2015.

3.     Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Dil Kurumu’nun www.tdk.gov.tr genel ağı.

4.     Türk Standartları Enstitüsünün https://www.tse.org.tr/genel ağı.

5.     T.C. İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun http://www.titck.gov.tr/genel ağı.

6.     Türk Farmakopesi-I, Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu, 2004.

7.     Avrupa Farmakopesi 5.0 Sürümü, European Directorate fort he Quality of Medicines and Health Care (EDQM), Strasbourg, France.

8.     Amerikan Farmakopesi 39-NF 34, The united States Pharmacopeial Convention 12601 Twinbrook Parkwy, Rockville, MD 20852.

9.     Çin Farmakopesi 2015, Chinese Pharmacopoeia Commision, China Medical Science Press

10.  İngiliz Farmakopesi, Medicines and Healthcare Products Regulatory Agency, 18.0, British Pharmacopoeia Commision, 2016.

11.  Kore Farmakopesi, 9th Edition, Korea Food and Drug Administration, 2007.

12.  Japon Farmakopesi, 16th Edition, The Minister of Health, Labour and Welfare, 2011.

13.  Hint Farmakopesi, 8th Edition, Indian Pharmacopoeia Commision, Ministry of Health and Family Welfare Government of India, 2010.

14.  Türk Kodeksi 1930.

15.  Türk Kodeksi 1940.

16.  Türk Kodeksi 1948, İsmail Akgün Matbaası, İstanbul.

17.  Türk Kodeksi 1954, İstiklal Matbaacılık ve Gazetecilik Koll.Ort., Konya Sokak, Yenihan, Ankara.

18.  Türk Farmakopesi 1974, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul.

19.  Türk Farmakopesi-I, Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu, 2004.

20.  Türk Farmakopesi-II, Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu, 2016.

21.  Türk Farmakopesi-2017, 2018.

22.  Türk Farmakope Dergisi, Cilt:1, Sayı:1, 2016.

23.  Dünya Sağlık Kurumu’nun (WHO) QAS/11.453/Rev.2 sayılı “Farmakopelerin Dizini” konulu Çalışma Dokümanı, Ağustos 2013.

24.  IX. Türk Eczacılık Tarihi Toplantısı Bildirileri, Marmara Üniversitesi Yayın No:657, Eczacılık Fakültesi Yayın No:15, 4-5 Haziran 1998, İstanbul.

25.  XII. Türk Eczacılık Tarihi Toplantısı Bildiri Özetleri, Anadolu Üniversitesi Eczacılık Fakültesi, Haziran 2016.

26.  Tekiner, Halil, Mat Afife, Sandalcı Mert, “A Concise History of Turkish Pharmacopoeias from 1818 to Present” konulu Bildiri, 38. Uluslararası Eczacılık Tarihi Kongresi, 21 Eylül 2007, Sevilla, İspanya.

27.  Asil, Eriş, Farmakopelerimiz, Farmasötik Bilimler Ankara Derneği Bülteni, Cilt:III, Sayı:1, Mayıs 1976.

 

28.  Tekiner Halil, Mat Afife, “Les Pharmacopees Turques de Langue Française”, Revue d’Histoire de la Pharmacie, Bulletin De La Societe D’Histoire De La Pharmacie, Tome LVII, No 361, 2009.

 


ECZACININ SESİ/ HABER


Son eklenen haberler

Yazilarin tüm hakki Eczacinin Sesi e-gazeteye aittir. Imzali yazilar, yazarlarinin görüs ve sorumlulugu altindadir. Eczacinin Sesi e-gazetenin adi kaynak gösterilmeksizin alinti yapilamaz.



Ana Sayfanız Yapın | Ana Sayfa

Haberler | Yazarlar | Özgür Köşe | Alkol Hesap | İlaç Rehberi | Reklam | Üye Girişi |
Kamu Kurum | Yasal-Mali | Dosya | Kültür-Sanat | Çepeçevre | Söyleşi | Üye Girişi | İlanlar | Duyurular | Dünyada Eczacılık | Arama
TEB | Eczacı Odaları | TEİS | Eczacı Kooperatifleri | Sağlık Bakanlığı | TİTCK | SGK | Reçete Giriş | Gazeteler | TV'ler | İletişim